Kết nối với OpenEdu

SỞ HỮU hay HIỆN HỮU

Đó là hai thái độ sống đang chi phối và giằng co trong mỗi người, nhất là ở những người trẻ.
Phải thú thật rằng, chính tôi tự thấy áp lực mình rất lớn về việc phải sở hữu thật nhiều. Bởi thế giới tôi đang sống là nơi mà chủ nghĩa vật chất và tiêu thụ có phần thắng thế. 
Một người dễ dàng chiếm được sự nể trọng của người khác vì họ có vài căn nhà to, xế hộp sang trọng và một chỗ đứng trong xã hội. Chẳng phải đó là những điều mà nhiều người vẫn đang ước mơ sao? Như một lẽ tự nhiên, nó đi vào triết lý sống từ đời xưa, như lời cụ Nguyễn Công Trứ đã khẳng định: “Làm trai đứng ở trong trời đất / Phải có danh gì với núi sông”.

Có một lời khuyên tôi nghe lần đầu cách đây chắc cũng hơn chục năm, nghe tưởng nói vui nhưng hóa ra rất thật trong thời đại này. Đó là “Thật thà thường thua thiệt. Lọc lừa lẹ lên lương”. 
Vì sao lọc lừa lại lẹ lên lương? Mà lên lương tức là lên cái gì? Phải chăng đó là giàu có, là địa vị, là tiếng tăm, là quyền lực? Một loạt câu hỏi chiếm trọn tâm trí tôi lúc ấy.
Xã hội đang phanh phui nhiều quan chức ở nhà to, dinh thự bự. Hỏi ra thì các vị ấy luôn khẳng định rằng công sức họ bỏ ra, cực khổ biết bao năm mới được thế. Khoan xét đến đúng sai, chỉ là ý nghĩa của việc này hình như là người ta vất vả làm lụng cả đời chỉ để được sở hữu một ngôi nhà thiệt to, thiệt đẹp, và quan trọng, người ta rất tự hào về điều đó.
Ngẫm xa hơn một kiếp người, cha mẹ lam lũ cả đời cũng chỉ mong để lại cho con cái một tấc đất, một căn nhà, một cái xe, một hủ vàng… Để không ít khi con cái xáo xào trong gia đình, kiện tụng nhau cũng chỉ vì ai cũng muốn giành phần hơn.

Ở chiều ngược lại, thái độ sống hiện hữu cũng có “phân khúc” riêng của nó. Ngày càng nhiều người trẻ đang sống với tiêu chí trải nghiệm càng nhiều càng tốt. Họ không tha thiết nhiều đến vật chất. Giữ cho mình mức sở hữu tối thiểu để đỡ phiền phức, xem đó là thứ cồng kềnh cần tháo dỡ bớt. Với họ, sở hữu là phương tiện để đạt được mục đích hiện hữu.
Họ đi, họ nhìn, họ nghe, rồi họ viết ký sự. Họ kể lại những chuyến đi, họ kể về những niềm vui, kỷ niệm mà họ có dịp tiếp xúc, trải qua.
Cũng có một nhóm khác thì sẵn sàng dấn thân cho các hoạt động xã hội, bất kể mức thu nhập khiêm tốn, miễn là họ được thỏa mãn sở thích chia sẻ, giúp đỡ người khác. “Thu nhập” chính là nụ cười, là niềm hạnh phúc và ý nghĩa công việc mà họ cảm nhận được. Nhìn lại, họ chẳng sở hữu thứ vật chất nào (hoặc rất ít), chỉ toàn là đời sống tinh thần thôi.
Nói chuyện với những người này, bạn ít thấy họ khoe là họ có cái gì, vì thật là họ cũng không có gì. Nhưng bù lại, câu chuyện của họ thường rất thú vị vì nó liên tục được làm mới bằng nhiều trải nghiệm. Họ hơi sến, thường bị xem là thiếu thực tế theo cách nghĩ của nhóm người “sở hữu”. Họ hay bàn về lý tưởng, về việc cứu thế giới, về những dự định hoài bão mà họ đang ấp ủ.

Lựa chọn thái độ sống nào là tùy mỗi người. Không có đúng, sai, hay, dở. Bởi, không ai có thể cứu thế giới khi bụng đói meo, cũng không ai có thể giàu có mà không dấn thân thực sự (trừ một số nơi người ta hay gọi là thiên đường). Cũng bởi, làm gì có cái đúng tuyệt đối, cái sai tuyệt đối trong phạm vi hữu hạn của đời người. Chỉ biết rằng thái độ sống nào thì dẫn đến hành động và nhận được kết quả tương ứng. 
Cũng nói thêm, nhà Phật thì khuyên buông bỏ, bố thí. Nhà Chúa thì khuyên hãm mình, cho đi. Phật khuyên vậy, Chúa khuyên vậy. Nghe hay không, chọn cái gì, là tùy ta.

🎯 Bài viết độc quyền từ tác giả Vũ Đức Trí Thể dành cho Sáng kiến OpenEdu.